Friday, July 26, 2019

प्रश्नोत्तर















“उनीहरु फर्की आउलान् र ?”

“आउँछन् बा , आउँछन्
अस्ति फोनमा पनि त्यसै भनेका छन्
त्यस अघि पनि भन्थे
‘चिन्ता  नलिनुस् ,
अलिकति केही मिलाएर आउंछु’ भनेका छन्
तर..........
(लामो श्वास)
उनीहरु आएछन् भने आउलान्, बा !
उनीहरु आएपछि आउलान् !”

Sunday, May 12, 2019

अँध्यारो-उज्यालो












यो उज्यालोमा
लेखुं कि नलेखुं
ती अँध्यारो समयका कुराहरु
जसले कटक्कै मेरो मन खाएका थिए

धर्मग्रन्थ भन्छन्
जे भयो भयो कटेर गयो
विद्वानहरु सुनाउँछन्
पुरानो दुखको पछुताउ नगर
जो भयो, त्यही बढ्ता महत्वपूर्ण छ

एकदम मनासीब हो
कारण पल पल किमती छ यो उज्यालो
आशाका किरणहरु झिल्मिलाएका छन्
बर्तमान असरल्ल भएपनि
अगाडिको धुन छ मधुर र मोहक,

तैपनि
आफू गुज्रेर आएको बाटोले
यादको पत्र मन्जुषामा
सुटुक्क खसाउँदो रहेछ
पुरानो तस्बिर जस्तै केही
जो आँख आँखै बोल्न खोज्दो रहेछ
र भन्दो रहेछ –

नबिर्स,
अंध्यारो भित्रबाटै
तिमीले बोकी ल्याएका हौ
उज्यालोको झिल्का !

Tuesday, May 7, 2019

एक सामान्य माउसुलिको नाममा श्रद्धान्जली










सामान्य माउसुली (छिप्कली) 
भावपूर्ण, हार्दिक श्रद्धान्जली !

यसरी मूल ढोकैमा च्यापिएर
तिमी पापड झैं पेलिईजाउला भनेर
मैले कहिल्यै चिताएको थिइन
मलाई असाध्यै दु: लागेको

उहिल्यै कुनै बक्बके बुढाले हो 
या
कुनै उरन्ठेउला कविले भनेका थिए -
'जब भित्ताभरी अनगिन्ती भरिन्छन् माउसुली
ति भुइंमा पनि खस्छन्
ति भाँडोमा पनि खस्छन्
भान्सामा  
तिमीले पकाउँदै गरेको भातमा पनि खस्न सक्छन्
तिमीले खाँदै गरेको भागमा पनि खस्न सक्छन्

होशियार  हुनु
तिनले भन्दैनन् बिचरा
तिनले जान्दैनन् बिचरा, तिनलाई थाहै हुन्न
हेर्दा पनि ति निर्दोष झैं लाग्छन्
तर ति असाध्यै बिषालु हुन्छन्
ज्यानै पनि लिन सक्छन् '

यति सुनेर पनि
हामीले कहिल्यै तिमीझैं माउसुलीलाई
भित्ताबाट लखेटेनौं,
अझै लखेट्दैनौं

माकुराको जालैनिर ढुकेर 
ट्याक ट्याक मृदुल ध्वनि निकाल्ने 
तिम्रो मिठाउरे मुख 
किरै समेत पचाइदिने तिम्रो चिल्लो पेट 
छिचिन्याट्ट परेर 
क्षत विक्षत भएको सम्झंदा 
मेरो आंग अझै जिरिंग हुन्छ 

स्तब्ध छु
सामान्य माउसुली,
तिम्रो मृत्युमा 
असामान्य शोकवरण गरिरहेको छु
यसरी मूल ढोकैमा थिचिएर
तिम्रो देहावसान होला भनेर
मैले सपनामा पनि
चिताएको थिइन,

अन्त्यमा
म तिम्रो दिबंगत आत्माको
चिर शान्तिको कामना गर्दछु !

Tuesday, April 23, 2019

जल


जल !
तरल!
सरल!
अविरल!
बरफ हुनासाथ सबथोक गुमाउँछ
जम्नदेखि डराउँछ पानी

नसा-नसामा
रेसा-रेसामा
जरा-जरामा
एकसुर एकलब्य यात्रा चलाउँछ
हर कठिन मार्चपासमा रमाउँछ पानी

घुल्छ अपार
मिल्छ अपार
बग्छ अपार
बुँद-बुँदले सागर बनाउँछ
जस्तोसुकै आगो निभाउंछ पानी

 छ आकृति
न छ आकार
न स्वादन रंग
न कुनै अहंकार
कर्कलाको पातमा डेरा जमाउँछ
संसारलाई आफ्नो बनाउँछ पानी

जल-
कलकल !
सलबल !
टलपल !
अग्ला पहाडबाट छलांग लगाउँछ
न हड्बडाउंछ, न पछुताउंछ पानी

Thursday, March 21, 2019

मन/रंग



















बतासको रंग नभएरै पनि आकाश रंगीन छ 
पानीको रंग नभएरै पनि समुद्र रंगीन छ
हाम्रा मनहरुको पनि त रंग थिएन 
अहिले रंग चढेको छ 
रंगीन स्वप्नहरुको फागु पोतिएको छ

घामका किरणहरु गुनासो गर्थे 
छरिनुपर्दा, विखण्डित हुनुपर्दा 
अल्झिएर बीच आकाशमा इन्द्रेणी हुनुपर्दा
मैले भनें -किरण पुन्ज !
तिमीसंग छर्न सकिने रंगहरु थिए, छरियौ 
मसंग पोख्न मिल्ने मन छ अलिकति 
यो पनि सग्लै अखण्ड हुनुपर्छ भन्थें म 
बाँधिएर सीमा भित्र रहनुपर्छ भन्थें म 
अहिले सडक भरि छरिएको छ 
अहिले सहरभरि छताछुल्ल भएको छ 

रंगहरु पनि मनहरु जस्तै अस्थिर हुन्छन 
फूलबाट उछिटटिएर आँखाहरुमा सल्वलाउछन
क्यानभासबाट फुत्किएर चेहरामा अटाउछन् 
र कहिले ओठहरूमा मुस्काउछन 
भित्र भित्र घुसेर गाढा बन्छन 

रंगहरु बाझिन्छन बिस्फोटन हुन्छ 
रंगहरु मिसिन्छन प्रस्फुटन हुन्छ 

मन जस्तै, 
रंगहरु पनि सिमाना स्विकार्दैनन्
आयाम आयामहरुमा तरंगिएर 
कहिले स्वर्णिम कहिले रक्तिम बन्छन 

अहिले यतिबेला आँकुराहरुमाथि धावा बोल्दै 
रंगहरुले फागु ल्याएका छन् 
रंगहरुले बसन्त बोलाएका छन् 

फेरि एकपल्ट 

मनहरु रंगहरुसंग एकाकार भएका छन् 
रंगहरु मनहरुसंग एकाकार भएका छन् !


हिंसाको अर्थ

एकसे एक
सुन्दर फूलहरु चुँडेर
तिमीले मलाई उनिंदिंदा
म प्रफुल्ल भएँ
र थापिंदै गएँ -
आफ्नो असीम सौभाग्य सम्झेर 

जब तिमीले 
मलाई समेत चुँडेर
आफ्नो घाँटीमा उन्यौ 
र बलियो गाँठो कस्यौ,
मलाई बल्ल थाहा भयो 
हिँसा के हो ? 




Monday, February 18, 2019

शब्द-सारंगी


















ढुंगाको छानु, माटोको छानु
टिनको छानु, सुनको छानु
आ-आफ्नो कमाइ, आ-आफ्नो मानु
कस्ले पो छ र, अरुको खानु
के छ र हजुर बोकेर लानु
आखिरी बेलैमा
बरै, दुइदिने चोलैमा ! 
बरै, दुइदिने चोलैमा !

मै राम्रो भन्नु,मै जाती भन्नु
लोकैको कहनु कौडीमा गन्नु
सांचामा मान्छे सत्तुर पार्नु
झूठामा मान्छे अंगालो मार्नु
जतिन्जेल रहुला सत्ताको राप
त्यतिन्जेल रहुला लुच्चाको धाप
बलेको आगो, पोलेको मासु
भोकोमा मान्छे रोऊँ कि हाँसु
दाइँ हात तान्नु, बाइं हात तान्नु
देख्नेले सोधे, पोल्दैछु भन्नु
अंगेनामाथि घेरै पो हाली
झुन्डिएको सुकुटी
राजै, राष्ट्रको ढुकुटी !
राजै, राष्ट्रको ढुकुटी !

क्यामा दिउँ भोट, क्यामा लाउँ छाप
यस्पाली हो कि घामैको राप
रुखको छायाँ रुखैमा गढ़यो
दुर्जनको संगत्ऐठन बढ्यो 
बैरीका सामु शिर ठाडो पारी 
शानको बोली बोल्नेले फेरि 
दुइ पाटी मिलाई स्थिरैको सर्कार
बनाउंछौं भन्छन् गरिबको घरबार
घरिमा घरि, दश औंला जोडी
घुमेका घुम्यै नौ-ताल गरी 
बिन्तिमा सुनी, लौ त नि भनी
मालैमा उनी, फुलैमा उनी  
छाप है दिई लइनमा बसी
अबिरै घसी
पठाइयो दरबार ......
कठै, घांटीको तरबार ! 
कठैघांटीको तरबार !

श्री३ का पाला, श्री५का पाला
निमुखो जाति, नबोली खाला
जैलेमा होला रैतीको शासन्
तैलेमा होला न्यायको आसन्
भन्दै नभन्दै आइगयो पालो  
सबैको थिति भैजाला भलो 
आशैमा भुली हेर्दा छन् चुली 
चरीमा उड्ला पिंजडा खुली 
गरिबकी छोरी, भोरैमा परी
'ऐया नि आमा !' भन्दैमा मरी !
पशुका नंग्रा, पापका भारी 
आफूले मारी सोझालाइ पारी   
दोषीमा बस्यो दर्बारमा छिपी
बाटोमा हिंड्ने मान्छेलाई टिपी
आँखामा छारोशैतानी पारो 
'मै हुँ' भन् नत्र होलास् नि ठाडो  
गोलीको  निशानी
कठै, न्यायको फुटानी !
कठै, न्यायको फुटानी !

उँधैमा शिर, उँभैमा खुट्टा
यो अधम् केटी केजाती भट्ट
भन्याको मानी ठीकै छ जानी
भन्या नमानी, खन्याइदेऊ पानी
'ऐया'मा भन्ली फतक्कै पर्ली
तर्सेर आखिर सकार गर्ली 
मैल्यै हो भन्ली योजना गर्या
मेरै हो कारण निर्मला मर्या
मैल्यै नै ल्यायाँ निर्मला खान्या
हत्यारा दौतरी
बरै, साधुलाई शुली,
चोरलाई चौतारी !

टुटेको निसाफ, निभेको बत्ति   
भोटको भांग्रो, आँखाको पट्टि 
सत्ताको छुवाईमस्ती र मर्जी 
रैतिको रुवाइ बेकामे फर्जी 
सुकिमा जान्छ गरिबको आँसु
गरिबको रगत, गरिबको मासु 
हावाले लुट्छ ओठको हाँसो 
मुटुको नासो, गलाको पासो 
खुकुरी राज्य, धारको बोली
दापमा छैन क्या पर्ला भोलि 
आउ दाइ भन्नु परैमा जावस्
आउ भाइ भन्नु परैमा जावस् 
रगतको होलि पुग्यो नि राजै 
हिंजोको रात नफिरोस् आजै 
सबैमा हैकम आफैमा तानी 
'तरबारको हुकुम = सरकार' ठानी  
घुम्दो छ फनफनी 
बरै मुटुमा काँप्ने रणको सनसनी !
बरै रणको सनसनी !

ढुंगाको छानु, माटोको छानु
टिनको छानु, सुनको छानु
आ-आफ्नो कमाइ,आ-आफ्नो मानु
कस्ले पो छ र, अरुको खानु
के छ र हजुर बोकेर लानु
आखिरी बेलैमा
बरै, दुइदिने चोलैमा ! 
बरै, दुइदिने चोलैमा !

javascript:void(0)