Monday, May 23, 2011
यो गाउँ
Thursday, April 28, 2011
गुप्तचर
एकदिन मैले उसलाई साहित्यकारकहाँ भेटें
खुब गफ्फिंदै भन्दै थियो -
साहित्यकारको कामै के छ
छ्यास्स लेखिदियो
ट्यांस्स टाँसिदियो
पत्रिकामा छापिदियो
बस्
अर्को दिन उसलाई
प्राध्यापकको घरमा भेटें
ऊ भन्दै थियो -
मास्टरी जागिर
उही पढ्यो
उही पढायो
भुरा भुरीलाई रटायो
बस्
फेरी अर्को दिन
डाक्टरकहाँ भेट भयो ऊ
भन्दै थियो -
नाडी छाम्यो
पैसा डाम्यो
बस्
संयोगले
बिमानचालककहाँ पनि भेटें उसलाई
भन्दै थियो - पाइलटको काम
ह्यान्डल उठायो, भुर्र उडायो
ह्यान्डल दबायो, भुइंमा गुडायो
बस्
(कुरा सुनिरहेका छिमेकी बाले
झोकै चलेर प्वाक्क सोधे-
अनि के चैं गाह्रो छ त यो दुनियामा ?
ऊ बोलेन, कुरा अन्तै मोड्यो
त्यसदिन संगसंगै फर्किंदा
उसले मलाई सोध्यो -
होइन सर,
म पुग्छु ज-जसको घर
यहाँलाई नै भेट्छु बरोबर
Tuesday, March 1, 2011
कविताको हैरानी
तिमी भन्दा हौ,
यो कवि हो
खुब कविता लेख्छ,
खासमा यसले लेखिदिए मात्रै पनि
कविता बन्छ,
त्यस्तो होइन यार,
कविता मेरो पेशा होइन
मेरो नशा पनि होइन कविता
यो दशा हो मेरो हर हमेशाको
बरु कविताले नै मलाई
नशा बनाएर पिउँछ कहिलेकाहीं
पेशा बनाएर जिउँछ कहिलेकाहीं
चाहेर पनि म उकहाँ
जान सक्तिन
ऊ नै मकहाँ आउँछ
खोज्दा कहिल्यै नभेटिएको ऊ
धेरैजसो यस्तो हुन्छ
म भोकले रन्थनिएर
केहि खाने हतारमा हुँदा
ऊ मस्त गफ मार्ने सुरसारमा हुन्छ
म बाहिर निस्कन भनेर
जुत्ताको तुना कस्दै गर्दा
ऊ भित्र पस्दै हुन्छ
र जब म
बस छुट्ने पीरले दौडिरहेको हुन्छु
पछाडिबाट उसैको आवाज सुन्छु
अक्सर ऊ यस्तै, व्यस्तै बेलामा आउँछ
कहिले जरुरी खबर पढिरहेको बेला
कहिले ज्यानमारा खोला तरिरहेको बेला
कहिले भीरमा, कहिले तीरमा
मलाई खोज्दै आइरहन्छ
धाई रहन्छ ऊ
जब छेवैमा आइपुगेर
चुपचाप उभिन्छ नि कविता,
अलिकति भाउ दिनुपर्छ उसलाई
अलिकति ठाउँ दिनुपर्छ उसलाई
'बस' मात्रै भनिदिनुपर्छ
धन्यबाद पनि नभनी
थचक्क बस्छ
नत्र गएँ पनि नभनी
सरक्क जान्छ,
कता कता, क-कसकहाँ जान्छ कुन्नि
फेरी उही रुपमा
कहिल्यै फर्की आएको याद छैन मलाई,
नितान्त बेग्लै भएर आउँछ ऊ
पुरानो रिस त रत्तिभर देखाउँदैन
तैपनि कहिलेकाहीं गुनासो पोख्छ -
'तिम्रो बालसखा हुँ म
एकछिन बसेर भलाकुसारीका बात गर्न पनि
समय छैन तिमीलाई?'
ख्वै, होला पनि,
(म सुन्छु मात्रै
मनमनै गुन्छु मात्रै |)
खास कुरा के हो भने नि,
जब म फुर्सदमा हुन्छु
र आइदेओस् भनेर उसलाई कुर्छु
ऊ दुर दुरसम्म पनि देखा पर्दैन
फुर्सदमा अरुलाई नै भेट्छ सायद उसले,
जब म काममा हुन्छु
ऊ बेनाम आउँछ र
मसंग नाम माग्छ
बिश्राम माग्छ
झ्यालबाटै पनि भित्र घुस्न खोज्छ कहिलेकाहीं
सडकबाटै कौशीमा उक्लन खोज्छ कहिलेकाहीं
'पर्ख' भन्छु म
र बाटो देखाउंछु,
कहिले सरासर आउँछ
कहिले बाटो बिराउँछ र उतै हराउँछ,
धन्य ! यो कविताको ज्यान छैन र बचेको छु म !
नत्र न जागिर रहने थियो मेरो,
न कसैले सहने थियो मलाई !
(स्कुल पढ्दा
मसंग नोट माग्न धाइरहने
यौटा यस्तै साथी थियो मेरो
मभन्दा पनि घरकाहरु रुष्टै थिए उसंग |)
घमण्ड त पटक्कै देखाउंदैन यार,
आएँ भनेर हात पनि तेसार्दैन
गएँ भनेर लात पनि बजार्दैन
कुरा यत्ति हो
एकै झलक
जब मसंग बातै गर्न नपाई
ऊ फर्किन्छ नि,
चैनले मलाई सुत्न दिंदैन
काममा ध्यानसंग जुट्न दिंदैन
हे भगवान,
यो कविताले
मलाई हैरान बनाउँछ|
Monday, February 14, 2011
प्रेम गीत
तिमी छौ र तिम्रो गुनगुन जहाँ छ,
मेरो बाँसुरीको धड्कन त्यहाँ छ
ससाना खुशीले भरेका तराना
हृदयका कुचीले कोरेका निशाना
यो लेखा हो सप्पै, या जिउने बहाना ?
तिमी छौ, जहाँ छ यो दिलको ठेगाना
यो तिम्रो कथा हो कि मैले रचेको ?
या मेरो कहानी तिमीले कथेको ?
यो यात्रा बिसौनी, हो कसले गुनेको ?
तिमीले बुनेको या मैले उनेको ?
यी मनका मझेरी, यी तनका पंधेरी
यो चमचम जुनेली, यो रमरम अंधेरी
यो कण कण समर्पण, समर्थन जहां छ,
Tuesday, February 1, 2011
अक्षरहरुको अबज्ञा
एकाबिहानै
(हजुर यस्तै भयो,
रातारात
यो आन्दोलनमा,
ए हजुर,
कठै,
सहमति भन्दै जुध्नेहरुले
ए हजुर,
Thursday, January 20, 2011
रण प्रताप
यस्तै हो रण प्रताप,
नदी किनारमा उभिएपछि
पानीमा प्रतिबिम्ब देखिन्छ
जमीनमा छायाँ |
हिंजो तिमीले
ओडारमुनि बसेर
या घना जंगलभित्र डेरा कसेर
जहरिलो आगो ओकल्दा
तिम्रो छायाँ त देखिन्नथ्यो
तैपनि
तिम्रो नाम बोकेर
तिमीजस्तै बनेर
हजारौं छायाँहरु यता उता सल्बलाउँदा
गाउँ बस्तीको निद हराउँथ्यो
बच्चाहरु थर्र काम्थे
र रुखका चरा समेत चुप बस्थे
तिनै छायाँको भाव भंगिमा हेरेर
हामी तिम्रो अद्भुत तस्बिर कल्पिन्थ्यौं
बाफ रे !
यत्तिका छायाँ सल्बलाउन सक्ने मान्छे
घाम जुनको रीत खल्बल्याउन सक्ने मान्छे
भनिनसक्नु तिम्रा किम्बदन्ती
गनिनसक्नु तिम्रा रणनीति
कसै कसैले तिमी छँदै छैनौ पनि भने
आज तिमी ठम्म खडा छौ
दिउँसोको घाममा
साँच्चिकैको तिमी देखिदैछौ
तस्बिरको तिमी मेटिदैछौ
यहि नदी हो
तिम्रो अँगेनाबाट उडेको
भर्भराउँदो आगोले जब राम्रा नराम्रा
सबथोक पोल्न थाल्यो
असह्य पीडाको चित्कार गर्दै
निर्दोष रक्त भेलहरु यसलाई गुहार्न आएपछि
नदीको मन रहेन,
बडो ग्लानि भयो नदीलाई र
आफु साँघुरिएको पश्चातापमा
नदी ओडार सम्मै आयो पानी बोकेर
नदी जंगलभित्रै धायो खोज्दै खोज्दै
र बाहिर ल्याइपुर्यायो तिमीलाई
डुंगा चढायो र
उसले भन्यो - अब तिमी मलाई त्यतै हाँक
जता हिंडे यो चित्कार रोकिन्छ,
निर्दोष प्राणीको संहार रोकिन्छ
............................................
नदी विस्मित छ फेरि यतिखेर
आफैं किनारमा ओर्लेका तिमी
डुंगा र ढुंगा दुवै ताक्दैछौ
दुश्मन र दर्शनको चक्करमा अल्झेर
जिम्मेवारीबाट पर भाग्दैछौ
सुल्टो हिंड रण प्रताप,
सोझो हिंड,
संगै जाउँ भन्नेसँग काँध नउचाल,
यदि तिमीले
आफ्नालाई आफ्नो सम्झेनौ भने यतिवेला
तिमीलाई कसैले आफ्नो भन्नेछैन
पाउमुनिको बालुवा खस्के जस्तै
पल पल घडकिँदो
यो समयलाई चिन्न सकेनौ भने
समयले पनि तिम्रो ख्याल गर्नेछैन
नदी त बग्छ नै, (छेक्न सकिन्न यसलाई)
बग्दा बग्दै गर्छ सबै काम यसले
हेर, अहिले छर्लंगै तिम्रो प्रतिबिम्ब देखिएको छ यसमा |
Monday, January 10, 2011
केहि थुंगा कविताहरु
'हाइकु' शब्द स्कुल पढ्दै थाहा भए पनि यसको वास्तविक परिचय प्राध्यापक अभि सुबेदीको किताबमा पढेको थिएँ | ५-७-५ अक्षरको बन्देजले गर्दा हामीले लेख्ने यस्ता साना साइजका कवितालाई ठ्याक्कै हाईकु भनिहाल्न नमिल्ने भए पनि केहि जापानी साहित्यकारहरुले बिदेशी भाषाका कवितालाई पनि ५-७-५ जापानी शब्दमा ढालेर हाइकुको दर्जामै राखिदिएका छन् |
छोटा, टुक्रा, खुद्रा, साना आदि नाम दिंदा तिनले कविताको अर्थ र गरिमालाई सही ढंगले प्रकट गर्न सक्दैनन् भन्ने मलाई लाग्छ |
मुक्तकभन्दा पनि साना र सांकेतिक खालका यस्ता कवितालाई मैले 'थुंगा कविता' नाम दिएको छु | सापेक्षिक रुपमा हेर्दा हामीले अक्सर लेख्ने कविताहरु फूल, पात, डांठ, जरा र हाँगाबिंगा समेत सबै बुझिने खालका हुनाले ती रुख कविता हुन् भने प्राध्यापक सुबेदी स्वयंका (मैले पढेका) कविता चाहिं
झुप्पा (
गुच्छा ?) कविता जस्ता लागे मलाई |
(यहाँ केहि थुंगा कविताहरु प्रस्तुत छन्, जो पृथक पृथक सिलसिलामा लेखिएका हुन् |)
सखारै
गुराँसथुंगा चढाईएका !
लेकका पंधेराहरु
.......१.......
झिस्मिसेको कुहिरोले
सिनित्तै पुछी गएछ
दिनको झ्याल
.......२.......
एक्लो गोब्रेच्याउ
वर्षा लाग्नासाथ
छाता फुकाउँछ
.....३.......
साँझको वर्षा
बिजुली चम्काउँदै
कसको पिछा गर्दै हो ?
.......४.......
आकाशमै कोरेपनि
आगोको हस्ताक्षर
धेरैबेर रहँदैन
.......५..........
ठुलो हुरी र झरीपछि
सबथोक बिर्सिसकेको हुन्छु
विषमज्वरले छोडे झैं
.......६.......
तिम्रो द्वारमा
एउटा पिङ्ग बाँध्न मिल्थ्यो कि ?
.......७.......
तह तह पातहरुमा
शीत झर्दैछ
भरेंग ओर्ले जस्तै
पहिलो हिमपात
बचेराहरु
झन् झन् टाँस्सिदैछन्
.......९........
रुखहरु
जताबाट हावा चलेपनि
'नाईं' भन्दैनन्
.......१०.......
छक्क माहुरी
रेलभित्र केही फन्का मारेर
छिट्टै बाहिरिन्छ
.......११.......
(पछिल्लो टुक्राले यसप्रकारका कविता लेख्ने मेरो प्रयासलाई प्रतिबिम्बित गर्छ |)